Chương 4: Nhớ tên người đứng trước mặt chị

Xưởng Thanh Hòa, tám giờ sáng, mùi hồ dính và bụi vải cũ chưa tan. Vãn Ninh đang luồn mũi kim qua lớp lụa đã ngả màu thì cửa kính bị đẩy vào. Người đứng đó không phải Tô Mạn. Áo sơ mi đen, tay trái đút túi, không nốt ruồi dưới tai trái. Cô đã biết trước khi nhìn lên mặt anh ta.

Hoài Dã đứng ngay ngưỡng, chỗ nắng chưa với tới. "Tôi đến xin lỗi chuyện hôm qua. Bằng tên thật. Lục Hoài Dã, em trai Lục Hoài Chinh. Chị biết rồi, nên tôi không đứng đây đóng kịch nữa."

Tô Mạn từ trong góc kho bước ra, tay còn cầm cốc nước, nhìn Vãn Ninh trước. "Cậu muốn tớ ở lại không?"

"Ở lại. Nhưng đừng nói gì thay tớ." Vãn Ninh đặt cây kim xuống khay, không vội.

Hoài Dã gật đầu với Tô Mạn rồi quay lại. "Tôi không mang quà vào để xóa chuyện hôm qua. Cái đó rẻ quá. Tôi làm nghề ảnh. Nếu xưởng cần, tôi muốn được gửi hồ sơ nghề. Chị không muốn nhận thì tôi không nài."

Vãn Ninh nhìn chiếc túi đựng máy ảnh trên vai anh ta. "Anh định làm việc gì?"

"Xưởng cần người chụp hồ sơ hiện vật cho triển lãm Mùa Nước Cũ, đúng không? Tô Mạn có hợp đồng treo ở đó." Anh ta hất cằm về phía bảng giấy dán trên tủ kính. "Tôi có ảnh mẫu trong máy. Phí thử theo mức của xưởng; nếu sau này hợp tác, mình tính riêng. Tôi không dùng việc miễn phí để xin tha lỗi."

"Cậu nghĩ sao?" Tô Mạn bật nắp cốc.

"Tớ nghe anh ta nói." Vãn Ninh kéo ghế đẩy về phía đối diện bàn. "Ngồi đi. Nhưng tôi nói trước: anh nói xong, tôi chưa hứa gì. Anh đến đây vì anh muốn, không phải vì tôi mời."

Hoài Dã ngồi xuống, đặt túi máy dưới chân ghế. "Tối qua tôi đứng trước cửa nhà anh tôi, thấy chị ra mở. Tôi biết chị sẽ tưởng là anh ấy. Tôi đứng im thêm mấy giây. Đó là lỗi của tôi, không phải chị nhầm."

"Anh chờ tôi hôn xong mới nói."

"Đúng." Anh ta không né. "Tôi tò mò xem chị nhận ra bằng cách nào. Ngu và bẩn. Tôi không xin chị bỏ qua, tôi muốn chị xem việc kia như một đề nghị làm nghề, không phải giá của lời xin lỗi."

Vãn Ninh không trả lời ngay. Cô bảo anh mở ảnh mẫu, rồi đưa màn hình sang cho Tô Mạn. Hai người xem một loạt ảnh chụp bề mặt vải dưới ánh sáng xiên. Đến bức thứ tư, Tô Mạn phóng to đường chỉ bạc, hỏi về màu gốc và cách giữ tỷ lệ. Anh trả lời được cả hai.

“Chụp thử ba mảnh vải phế của xưởng, không dùng hiện vật,” Tô Mạn nói. “Chín giờ sáng nay tôi rảnh. Vãn Ninh, cậu thấy sao?”

“Được. Chỉ thử thôi, chưa hứa hợp tác.” Cô quay sang anh. “Tiền thử chúng tôi trả. Còn chuyện hôm qua, không trừ vào đấy.”

Anh gật đầu. Cô thấy anh định nói thêm, rồi lại thôi.

“Nếu anh tới để đánh vào anh trai anh, tôi không làm bàn đạp cho ai.”

Hoài Dã đeo túi lên vai. “Tôi nghe rõ rồi. Chín giờ tôi mang thêm đèn tới.”

Tám giờ năm mươi, chiếc xe đen dừng ngoài ngõ. Ba mảnh vải tập nghề, không phải hiện vật nhận phục chế, đã được kê sẵn trên bàn gỗ: một tấm lụa mỏng thêu tay còn thiếu nửa đường chỉ, một chiếc áo gấm đã hạ vai, và mảnh thêu kim tuyến đã tháo khỏi khung. Vãn Ninh đã ghi số thử mẫu bằng bút chì mềm, chữ nhỏ, chậm. Hoài Dã bước vào, một tay máy ảnh, một tay túi vải, không mang hoa. Anh ta đặt túi xuống đất, cúi nhìn ba món nhưng không chạm.

"Tôi cần chị đứng bên cạnh khi tôi chỉnh đèn. Không phải để chị làm mẫu. Để tôi không chạm nhầm thứ gì."

Vãn Ninh đứng cạnh góc bàn, nhìn tay anh ta. Anh ta mở khóa túi bằng tay trái, vặn núm đèn cũng bằng tay trái. Cô không nói gì, chỉ lùi nửa bước cho khỏi che sáng.

Anh ta đi quanh cái bàn hai vòng rồi khựng lại, mắt dán vào mép tấm lụa. "Chỗ này có một vết. Chị để nguyên à?"

"Vết đó là vết cũ. Tôi chưa tới. Chụp nó, đừng xóa nó."

Hoài Dã nhìn cô một lúc, rồi cúi xuống, chỉnh đèn thấp ngang mặt bàn. Ánh sáng đổ nghiêng, làm mấy sợi chỉ bạc hiện lên. Anh ta bấm vài kiểu, dừng, nhìn màn hình, rồi lại cúi.

Vãn Ninh lấy một tấm giấy lót sạch, đỡ phần vải gấm còn thừa lên mặt bàn. "Anh đừng đứng bên này. Anh đứng kia, giữ khoảng cách, đừng để vạt áo khoác quét qua tấm lụa."

Hoài Dã làm theo, không hỏi lại. Người ta thường hỏi vì sao, hoặc gật rồi vẫn đứng yên chỗ cũ. Cô để ý điều đó.

Một lúc sau, Hoài Dã lên tiếng. "Chị xử mấy món này thế nào? Có công thức không?"

"Có cách. Không có công thức." Vãn Ninh vuốt lại mảnh vải đã gói, đặt vào khay. "Tấm lụa này thêu bằng chỉ tơ sống, người thêu giấu mối ở mặt sau. Tôi phải thử mẫu đúng loại chỉ trước khi tới mặt trước, không thì cả tấm hỏng. Anh chụp thì chụp cái vết sờn đó. Nó là dấu tay người ta đã dùng."

Hoài Dã ngồi yên, máy ảnh trong tay, chưa bấm. "Chị nghĩ tôi chụp vì đẹp?"

"Anh chụp vì cái gì thì tôi không biết." Cô kéo tấm lót thẳng lại. "Nhưng tôi hỏi anh một câu. Anh chụp ảnh vì anh thích cái nghề này, hay vì anh muốn người ta nhìn vào ảnh và thấy nó giống anh trai anh?"

Ngón tay trái của anh ta dừng trên núm vặn, không vặn tiếp. Tô Mạn đặt cốc sữa xuống bàn, quay lại nhìn Vãn Ninh một cái, rồi cúi xuống xếp lại mấy tấm vải vụn.

Hoài Dã hạ máy, nhìn cô. "Chị hỏi ác thật."

"Tôi hỏi thật."

"Tôi chụp vì tôi thích." Anh ta nói chậm, từng chữ một. "Nhưng cái thích đó có từ hồi tôi còn phải chứng minh tôi không giống anh ấy. Mười hai năm tôi không về. Tôi chụp người khác." Anh ta cầm máy lên lại. "Chị muốn nghe câu trả lời sạch sẽ hơn thì tôi không có."

Rồi anh ta cúi xuống, chỉnh đèn, bấm tiếp. Tiếng màn trập kêu đều, nhỏ, như có người đang đếm.

Điện thoại rung trong túi tạp dề đúng bảy giờ tối. Vãn Ninh lau tay lên khăn rồi mới nghe, đúng thói quen cô giữ khi làm việc với đồ cũ.

"Ăn chưa?" Hoài Chinh hỏi trước cả chào.

"Chưa. Anh canh giờ ghê."

"Anh đặt lịch." Giọng anh có tiếng giấy lật. "Mai anh xong việc sớm, tính đổi vé."

"Đừng đổi." Cô ngồi xuống bậc thềm sau xưởng, mùi dầu máy từ chiếc xe đạp cũ của Tô Mạn thoảng lên. "Em đã nói hôm trước rồi, Hoài Chinh. Anh làm cho xong việc đã."

Anh im một nhịp, rồi: "Có chuyện gì muốn kể anh không?"

Cô đã định kể, chỉ chờ anh rảnh để nghe.

"Sáng nay em trai anh tới xưởng." Cô nói thẳng, không thêm chữ nào. "Bằng tên thật. Tô Mạn có mặt. Anh ta đứng ngoài hiên xin lỗi, hỏi có được làm gì để chuộc lại không. Em với Tô Mạn xem hồ sơ nghề rồi cho chụp thử ba mẫu vải phế. Chưa ký gì cả, Hoài Chinh."

Đầu dây bên kia có tiếng ghế dịch nhẹ. "Em không giấu anh," cô nói thêm, "nhưng em cũng không hỏi phép. Anh ta tới chỗ làm của em, không phải chỗ của anh."

"Anh biết." Hoài Chinh nói. "Anh chỉ không biết nên giận thằng đó hay giận mình. Cả ngày anh ngồi nghĩ xem có nên gọi bảo em đừng gặp nó không. Rồi anh nhớ ra em ghét bị bảo."

"Anh nhớ đúng rồi."

"Ừ." Anh cười, ngắn, không vui hẳn. "Nó chụp thế nào?"

"Có nghề. Nhìn thấy chỗ tay người ta sờ vào vải. Anh ta nói chụp vì thích, nhưng cái thích đó bắt đầu từ việc phải chứng minh mình không giống anh."

Bên kia lặng hẳn. Vãn Ninh nghe tiếng điều hòa khách sạn, tiếng ai đó đẩy xe hành lý ngoài hành lang.

"Anh với nó," Hoài Chinh nói chậm, "mười hai năm không nói chuyện tử tế. Em đừng để nó lấy em làm cái cớ."

"Em không làm cớ cho ai cả. Em nghe nó nói, không có nghĩa em nghe lời nó."

"Anh biết." Lần này giọng anh mềm hơn. "Tối nay em ngủ sớm đi. Mai anh gọi."

Cô cúp máy, ngồi thêm một lát nhìn mảnh sân tối. Trong nhà, tiếng Tô Mạn khóa cửa cuốn kêu rào rào.

Ở tầng trên một căn loft bên kia thành phố, Hoài Dã để điện thoại xuống cạnh khay rửa ảnh. Trên bàn anh có một trang giấy đã cũ, mép bị cắt gọn bằng kéo, chỉ còn hàng chữ ký nghiêng của Lục Hoài Chinh ở góc dưới. Anh nhớ rõ mình đã giữ nó để làm gì: một ngày nào đó, anh trai sẽ phải trả lời về trang giấy ấy. Anh xem lại ảnh vừa chụp trong máy. Ảnh cuối là góc mẫu vải đặt trong khay. Anh đã hỏi trước khi đưa cả bàn tay đang giữ thước của cô vào khung hình; khi ấy anh nghĩ về tỷ lệ, bây giờ lại nhìn lâu vào một chi tiết khác.

Người phụ nữ đó vừa hỏi anh một câu mà mười hai năm không ai hỏi trúng như thế. Và cô ấy gọi anh bằng tên thật, không lẫn.

Anh muốn cô nhớ tên mình. Cái đó thì rõ rồi. Nhưng nhớ để làm gì — để một ngày cô nhìn anh mà không nhìn qua anh trai anh, hay để cái tên đó thành cái gai anh chọc vào giữa hai người họ — anh chưa muốn tự trả lời.

Anh gấp trang giấy lại, nhét vào khe sách, rồi bật đèn bàn. Trên mặt giấy, chỗ chữ ký bị cắt, có một vết gấp đã hằn sâu như bị mở ra đóng vào nhiều lần.