Chương 7: Một người thiếp biết tính

Cái giọng đàn bà ấy không phải của Phùng Uyển.

Minh Châu quay người lại thì thấy một người đàn bà tóc đã lốm đốm bạc, áo vải thô buộc dây lưng kiểu người giữ kho, đứng ở bậc đá dưới bóng cột. Bà ta chắp tay vào nhau giữa ngực như đang giữ cho con gà khỏi bay.

“Ta trông kho số bảy đêm nay,” bà ta nói, mắt liếc sang Thanh Đàn rồi lại về phía Minh Châu. “Khoản ấy ta không rõ. Nhưng cô nương hỏi chuyện người đưa thư thì hỏi ngay trước mặt ta, kẻo mai ta già rồi, nhớ nhớ quên quên.”

Minh Châu nhìn Thanh Đàn. Thanh Đàn hiểu ý, lùi lại một bước, đứng chỗ ngọn đèn treo, tay cầm sổ như người đi đường tình cờ đứng lại xem. Không ai bảo gì, nhưng cái chỗ ấy có đèn, có người, có giấy.

“Bà đứng đó là đủ rồi.” Minh Châu nói. “Ta không hỏi bà gì cả. Bà cứ đứng nghe.”

Từ trong bóng tối, Phùng Uyển bước ra. Áo nâu vẫn còn vương mùi ẩm của kho hàng, tay vẫn ôm cuốn sổ bọc vải, nhưng lần này cô ta không nép cột nữa. Cô ta đứng thẳng, hai chân hơi tách, cái thế đứng của người đã quyết định sẽ không chạy.

“Ta tới đây vì phu nhân gọi, không phải tự ý.” Phùng Uyển nói, rõ ràng, đủ cho bà giữ kho nghe. “Có người làm chứng. Sau này đừng ai bảo ta lén lút.”

“Cô nói to lên.” Minh Châu đứng yên tại chỗ, không bước tới. “Cô tới đây làm gì, nói một lần cho bà ấy nghe.”

Phùng Uyển nuốt nước miếng, rồi cất giọng đều đều như đọc sổ: “Ta tới khai một khoản chi trong sổ nhà. Tháng tám, hai trăm lượng, ghi là chi phí giao thiệp, không có biên nhận, không đưa vào hồ sơ nộp quan. Ta là người chép sổ, ta chép thêm một bản. Ta đem bản ấy cho Lục cô nương xem, tự nguyện, không ai sai khiến.”

Bà giữ kho đứng im, hai tay vẫn chắp trước ngực. Đêm se lạnh, hơi thở bà ta thành khói mỏng.

Minh Châu đợi một nhịp cho câu ấy lắng xuống, rồi mới hỏi. “Người nhận tiền là ai?”

“Ta không biết tên.” Phùng Uyển lắc đầu, nhưng mắt không né. “Chỉ biết tiền ra khỏi quỹ, đi qua một người đưa thư ở bến. Người ấy hay đứng ở góc kho số bảy buổi chiều, chân đi giày rách mũi.”

“Sao cô biết là người ấy cầm?”

“Vì ta đếm tiền đưa ra.” Phùng Uyển nói. “Ta ngồi trong buồng ghi sổ, Tề đại nhân bảo ta đếm đủ hai trăm, bọc vải, đưa tận tay. Ta đưa. Người ấy nhận, không hỏi một câu.”

Bà giữ kho khịt mũi một tiếng. Không rõ là đồng tình hay chỉ vì lạnh.

Minh Châu không vội. Phùng Uyển nói được một nửa, nửa còn lại để dành đổi lấy cái mình cần. Minh Châu đợi. Nàng hỏi câu khác.

“Khoản ấy liên quan gì tới kho số bảy? Đừng nói với ta là cô đoán.”

Phùng Uyển im lặng. Lần này im lâu thật, lâu tới mức bà giữ kho phải đổi chân đứng. Rồi cô ta nói, chậm hơn trước: “Ta không dám nói ta biết chắc. Nhưng cùng tuần ấy, kho số bảy bị niêm. Tề đại nhân về nhà nói là do giấy tờ chưa khớp. Ta chỉ biết hai việc xảy ra sát nhau. Còn nối thế nào, ta không có giấy.”

“Cô có cuốn sổ.”

“Cuốn sổ ghi tiền ra, không ghi lý do.” Phùng Uyển siết tay quanh lớp vải. “Phu nhân đòi ta nói những gì ta thấy, ta nói. Những gì ta không thấy, ta không bịa.”

Minh Châu nhìn cô ta một lúc. Gió từ bến thổi lên, mùi dầu lạc và cá khô sộc vào mũi. Mấy năm ở cảng nàng đã quen tới mức không còn ngửi thấy, đêm nay tự dưng rõ.

“Được.” Nàng gật đầu. “Bà ấy nghe rồi. Cô nói với ta như vậy, sau này đừng đổi lời.”

Phùng Uyển cúi đầu, nhưng không phải cái cúi đầu rụt rè ban nãy. Cái này giống người ta chào một món nợ đã trả xong.

“Ta còn một điều.” Cô ta ngẩng lên. “Phu nhân đừng hỏi ta thêm về cái khoản ấy nữa. Ta đã nói hết những gì ta nói được mà không tự chôn mình. Phần còn lại, phu nhân tự đi mà tra. Ta không phải người hầu của phu nhân.”

“Ta chưa từng bảo cô là người hầu.”

“Thì ta nói trước cho rõ.” Phùng Uyển lùi một bước, rồi quay người, đi về phía dãy kho tối. Cuốn sổ vẫn ôm trước ngực, cái bóng nhỏ dần giữa hai bức tường đá.

Bà giữ kho đợi tới khi cái bóng ấy khuất hẳn mới thở ra, giọng khàn: “Con bé ấy khôn. Nó nói nửa chừng rồi đi, để cô nương tự vác phần nặng.”

“Nó không khôn hơn nó cần.” Minh Châu quay sang bà ta. “Bà trông kho số bảy đêm nay, vậy bà có biết người đưa thư giày rách mũi không?”

Bà ta cười, cái cười móm mém của người đã giữ kho ba chục năm. “Cô nương hỏi thế là hỏi đúng chỗ. Sáng mai, giờ Mão, ta đổi ca. Cô cho người tới trước cổng kho, ta chỉ mặt.”

“Bà muốn gì?”

“Ta không muốn gì cả.” Bà ta phủi tay áo. “Chỉ là ta trông kho, hàng đi hàng lại bao nhiêu năm, tự nhiên có khoản tiền chui qua cái bến này mà ta không được biết, thì ta khó chịu. Thế thôi.”

Bà ta bước lên bậc, khuất vào trong bóng tối, còn để lại một câu lửng lơ: “Mà cô nương ạ, cái khoản dầu đèn biển năm nay, bên vận lương tính hai lần. Cô về xem lại sổ đi.”

Minh Châu đứng yên trên bậc đá, câu nói của bà giữ kho còn chưa tan khỏi tai. Dầu đèn biển tính hai lần. Nàng quay người đi về phía quán, bước nhanh hơn lúc tới, khăn choàng quấn chặt tới cổ.

Thanh Đàn theo sau, chưa hiểu đầu đuôi, nhưng thấy dáng đi ấy thì không hỏi.

Về tới gian sau, Minh Châu không ngồi. Nàng kéo ngọn đèn dầu lại gần, mở ngăn dưới của chiếc hòm gỗ, lôi ra xấp sổ chi phí bên nhà chồng mà nàng đã sao một bản trước khi nộp hồ sơ.

“Cô lấy sổ tháng chín, tháng mười ra. Tìm mục chi cho đèn biển.” Nàng đặt ngón tay lên một dòng. “Ta nhớ mang máng tháng chín có một khoản. Còn tháng mười, ta không nhớ có hay không.”

Thanh Đàn lật sổ, ngón tay chạy dọc các dòng. Gió ngoài cửa sổ lùa vào, làm ngọn lửa nghiêng đi. Mùi dầu lạc trong phòng đậm hơn, trộn với mùi mực cũ của giấy để lâu.

“Tháng chín đây ạ. ‘Chi dầu đèn biển, sáu mươi lượng, giao cho người coi đèn’.” Thanh Đàn lật tiếp. “Tháng mười… cũng có. ‘Chi dầu đèn biển, sáu mươi lượng, giao cho người coi đèn.’ Cùng một câu, cùng một số.”

“Cùng một người nhận?”

“Không ghi tên. Chỉ ghi ‘người coi đèn’.”

Minh Châu cầm hai tờ giấy lên, đặt cạnh nhau dưới đèn. Nét chữ là chữ của Phùng Uyển — cái nét nhỏ, đều, chép cẩn thận ấy. Nhưng khoản tháng mười có một vết gạch chéo mờ, như ai định bỏ rồi thôi.

“Hai tháng, hai lần sáu mươi. Một trăm hai mươi lượng.” Nàng đặt tờ giấy xuống. “Một hải đăng thì một năm tốn bao nhiêu dầu? Cô biết không?”

Thanh Đàn lắc đầu.

“Ta cũng không.” Minh Châu đứng dậy, đi tới bên cửa sổ. “Nhưng ta biết một điều: đèn biển là thứ không thể tắt. Tắt một đêm là tàu mắc cạn. Nên dầu đèn biển là khoản chi không ai dám cắt, không ai dám hỏi. Muốn giấu tiền thì giấu vào đó là dễ nhất.”

“Ý cô nương là khoản sáu mươi lượng tháng mười là tiền đi đường khác?”

“Ta chưa nói thế.” Nàng quay lại. “Ta nói ta cần biết một hải đăng một năm tốn bao nhiêu dầu. Nếu chỉ tốn sáu mươi, thì tháng mười là khoản thứ hai không có thật. Còn nếu tốn một trăm hai mươi, thì tháng chín người ta ứng trước, tháng mười trả nốt — cũng có lý.”

“Vậy mình hỏi ai?”

“Hỏi người coi đèn.” Minh Châu cầm khăn choàng lên. “Nhưng không phải ta hỏi. Người coi đèn giữ đèn, không giữ sổ. Hỏi họ thì họ chỉ biết tháng nào nhận được dầu, tháng nào không.”

Nàng ngồi xuống, kéo tờ giấy trắng lại gần, chấm bút.

“Cô viết cho ta một tờ. Gửi tới chỗ quan coi kho bên quân — người đã niêm thùng hàng cho ta hôm trước. Hỏi đúng một câu: hải đăng Hải Lăng một năm nhận bao nhiêu dầu, theo lệ nào, ai cấp.”

Thanh Đàn cầm bút, nhưng chưa viết. “Quan coi kho bên quân… mình lấy tư cách gì mà hỏi? Lỡ người ta hỏi ngược lại thì sao?”

“Tư cách người đang giữ một lô hàng quân lương trong kho chung.” Minh Châu đặt bút xuống. “Với cả, khoản dầu đèn biển nếu bị tính hai lần, thì lần thứ hai lấy từ đâu ra? Không lấy từ quỹ nhà thì lấy từ quỹ nào? Mà quỹ nào có dầu đèn biển, thì chỉ có một chỗ.”

Thanh Đàn hiểu ra, đầu bút khựng lại trên giấy một nhịp, rồi cúi xuống viết.

Minh Châu đứng dậy, khoác khăn choàng.

“Sáng mai cô mang tờ này tới thẳng chỗ quan coi kho, đưa tận tay. Đừng đưa qua lính gác.”

“Còn cô nương đi đâu?”

“Ta ra bến.” Nàng kéo cửa. “Trước giờ Mão, gặp bà giữ kho, chỉ mặt người đưa thư. Xong thì ta tới chỗ Lưu đại nhân.”

Cửa mở, gió đêm tràn vào, mang theo mùi dầu lạc từ bến. Minh Châu bước ra hiên, rồi dừng lại.

Ngoài sân, dưới chân cột đá, có một người đứng đã từ lâu. Áo sẫm, tay chắp sau lưng, không động đậy. Tang Minh.

“Lục cô nương.” Hắn cúi đầu, giọng đều. “Đô đốc sai ta tới. Ngài nói, khoản dầu đèn biển năm nay có người hỏi tới rồi. Ngài hỏi cô nương có muốn cùng đi xem sổ cấp dầu ở ty thủy vụ không. Sáng mai, giờ Thìn.”

Minh Châu nhìn hắn, rồi nhìn về phía dãy kho tối om sau lưng hắn.

“Đô đốc biết chuyện này từ bao giờ?”

“Từ lúc kho bị niêm.” Tang Minh đáp, không thêm bớt. “Ngài nói, dầu đèn biển mà tính hai lần thì không phải chuyện của riêng ai.”

Gió lại đổi chiều, thổi ngọn đèn trong phòng nghiêng hẳn. Minh Châu đứng trên bậc, tay còn trên cánh cửa.

“Về nói với Đô đốc,” nàng nói, “giờ Thìn, ta tới.”