Chương 5: Cha cũng muốn ta im lặng

Tờ khế ước bị đập xuống bàn đá, cạnh chén trà còn đang bốc khói. Lục Ứng Viễn lấy ngón tay miết mép giấy, chậm rãi vuốt phẳng nếp gấp như vuốt lông một con vật cưng.

Ngoài cửa sổ, người phu kéo xe đang quất roi vào lưng con la già, tiếng da tróc nghe khô rát. Mùi mồ hôi người và mùi than ẩm từ bếp sau bốc lên, quện vào nhau thành thứ mùi của nhà cũ.

"Ba trăm lượng." Ông ta gõ nhịp lên tờ giấy. "Ta trả hết nợ cho con, đổi lại con đưa ta quyền quản kho hồi môn. Con gái đi làm ăn bên ngoài, để người ngoài dòm vào, xấu mặt họ Lục."

Minh Châu cầm chén trà lên, không uống. Nước còn nóng, hơi bốc vào mặt nàng, làm mắt hơi cay. Nàng nhìn con số trên khế ước — ba trăm lượng, ghi rõ ngày tháng, con dấu thương hội đỏ chói.

"Số nợ này đứng tên Tề Duy An." Nàng đặt chén xuống, tiếng sứ chạm đá khẽ vang. "Không phải tên con. Cha trả nợ chàng ta, rồi bắt con trả ơn bằng kho hàng của con. Phép tính này lời cho cha quá rồi."

Lục Ứng Viễn ngả người ra sau, cười một tiếng ngắn. "Ta còn tưởng con không biết tính."

"Con biết tính từ năm mười bốn tuổi, khi cha sai con đi cân hạt tiêu thay mẹ." Nàng đẩy khế ước trả lại. "Kho đó là hồi môn của con, cha ạ. Mẹ con để lại. Cha muốn lấy, phải qua cửa quan, không qua bát trà này."

Không khí trong phòng đặc lại. Ông ta rót thêm trà, nhưng rót tràn cả ra bàn, nước chảy thành vệt dài xuống cạnh sứ. Ông ta không buồn lau.

"Ta đã cho người nói với Tề gia rồi." Giọng ông ta vẫn đều. "Tháng sau, tiền lời của con từ hai thuyền muối sẽ chuyển thẳng vào công quỹ họ Lục. Không cần con ký. Ta chỉ cần báo trước, kẻo con bảo ta không nói."

Minh Châu đứng dậy. Nàng thấy mình đứng hơi nhanh, ghế gỗ cọ xuống nền đá, nghe to hơn nàng muốn.

"Tiền lời đó là tiền con tự điều hàng, tự chịu sóng." Nàng nói. "Cha lấy, con không cản được. Nhưng từ hôm nay, con không dùng vốn của họ Lục nữa. Đừng tính con vào sổ nhà."

Bước ra khỏi cửa, nắng đập vào mặt, chói đến mức nàng phải đứng lại một nhịp. Nàng đếm trong đầu: mất khoản lời hai thuyền muối, mất luôn phần vốn cha ứng trước cho chuyến hàng sang tháng. Chừng bốn mươi lượng nằm lại trong tay.

Bốn mươi lượng. Không đủ thuê cả dãy kho, chưa nói tới trả công người làm.

Nàng đi bộ đến phố vải, quen chân hơn nàng tưởng. Mạnh Sơ Ảnh đang ngồi trên bậc cửa, xếp vải thô thành từng xấp, mùi hồ bột và mùi nắng mới phơi bám vào tóc cô ta.

"Sắc mặt như vừa cãi nhau với quan." Sơ Ảnh không ngẩng lên. "Ngồi đi. Bậc này ta vừa rửa."

"Ta cần một gian làm việc." Minh Châu ngồi xuống, kéo mảnh vải thô trên cùng ra xem. "Có chỗ để sổ, chỗ tiếp người, khóa được. Không cần to."

Sơ Ảnh nhìn nàng một lúc, rồi đứng dậy đi vào trong, tiếng guốc gỗ gõ đều trên nền. Lát sau cô ta quay ra, tay cầm một thước dây.

"Gian sau tiệm, chỗ ta để khung cửi cũ. Rộng bằng hai gian kho nhỏ của mi." Cô ta kéo thước, bật một tiếng tách. "Một tháng hai lượng. Trả trước ba tháng."

"Hai lượng rưỡi, ta lấy luôn cả chỗ để hàng mẫu, ta cần kê hàng ra cho khách xem." Minh Châu nói.

"Ba lượng, ta dọn sẵn, sửa khóa, và ta không hỏi mi làm gì trong đó." Sơ Ảnh cuộn thước lại, cất vào túi áo. "Nhưng nếu quan sai tới lục, ta không đứng ra che. Mi hiểu ta rồi."

"Ta hiểu." Minh Châu đứng dậy, phủi bụi trên vạt áo. "Một điều nữa. Ta cần ghi vào khế là mi cho thuê, không phải cho ở nhờ. Sau này ai hỏi, mi có giấy mà trình."

Sơ Ảnh bật cười, tiếng cười khô như tiếng vải xé. "Mi tính xa thật. Được, ta viết. Nhưng tiền công ghi sổ của ta, mi trả đúng ngày, đừng để ta phải sang đòi trước mặt khách."

Minh Châu gật đầu. Nàng nhìn qua cửa sau, thấy khoảng sân hẹp, một cây ổi già nghiêng bóng xuống giếng. Chỗ này khuất, có lối đi riêng ra ngõ. Xa phố lớn, khó ai để ý. Nàng tính nhanh trong đầu: ba lượng một tháng, cộng tiền sửa, cộng lương Thanh Đàn, cộng tiền thuê người giữ cửa ban đêm. Bốn mươi lượng trong tay, đủ sống chật vật đến hết mùa gió chướng, nếu không có gì đổ vỡ.

"Ta lấy." Nàng nói. "Sáng mai ta đưa tiền, mi giao khế."

Ra đến đầu phố, nàng dừng lại trước sạp bán than, mua một bó đủ để đun nước mấy ngày. Người bán hàng buộc dây, hỏi nàng có cần giao tận nơi không. Nàng bảo không, tự xách đi.

Nàng vừa đặt bó than xuống bậc cửa thì phía sau có tiếng ủng quân bước trên sỏi. Không cần quay lại, nàng đã biết ai. Mùi da thuộc ướt và mùi muối biển quen đến mức nàng nhận ra trước cả khi nghe tiếng thở.

"Ta tưởng ngài bận kiểm lô hàng thứ ba." Nàng nói, vẫn cúi xuống buộc lại dây lạt.

"Kiểm xong rồi." Bùi Kính Hành đứng cách nàng hai bước, bóng chàng đổ dài trên nền gạch. "Nàng dọn ra đây ở thật?"

"Ta thuê. Trả tiền." Minh Châu đứng lên, phủi bụi trên đầu gối. "Đô đốc tới đây hỏi chuyện đó?"

"Ta tới hỏi nàng một câu khác." Chàng nhìn thẳng, không né. "Đêm nay nàng có định qua cửa hậu kho không."

Nàng im. Tiếng giếng nhỏ nước sau sân, một giọt, rồi một giọt nữa, chậm đến phát bực.

"Có." Nàng nói. "Ta định qua. Nhưng giờ thì ta đổi ý, vì ngài đứng đây giữa thanh thiên bạch nhật, ai đi ngang cũng thấy."

"Vậy thì đóng cửa lại."

Minh Châu không nhớ ai bước trước. Chỉ biết lưng nàng chạm cánh cửa gỗ, cánh cửa kêu một tiếng trầm, rồi tay chàng đã đặt hai bên vai nàng, ấn nhẹ như để xác nhận nàng không tránh. Hơi thở chàng phả xuống cổ nàng, nóng và có mùi trà chát chàng uống ban sáng.

"Minh Châu." Chàng gọi tên nàng, giọng khàn hơn thường ngày. "Nàng muốn ta ở đây không."

"Muốn." Nàng nói, và nghe chính mình thấy nhẹ người khi nói ra. "Nhưng ngài mà làm rách áo ta thì ngài đền."

Chàng cười, hơi thở bật ra trên da nàng. Rồi chàng hôn. Không phải kiểu dò xét như trong kho tối hôm trước, mà là kiểu người đã nhịn cả buổi sáng. Nàng ngửa cổ, một tay bấu lấy vạt áo trước ngực chàng, tay kia luồn vào tóc chàng, kéo xuống cho sâu hơn. Môi chàng trượt xuống hàm nàng, cắn nhẹ, nàng rùng mình đến mức đầu ngón chân co lại trong giày.

"Đô đốc." Nàng thở ra giữa hai cái hôn. "Ngài còn nhịn nữa thì ta đi ngủ một mình đấy."

"Đừng có thách ta." Chàng ghé sát tai nàng, giọng thấp đến mức nàng cảm thấy nó trong lồng ngực mình. Bàn tay chàng rời vai, trượt xuống eo, siết một cái rồi dừng lại đúng chỗ, không đi xa hơn. Ngón cái chàng vẽ một đường chậm trên lớp vải, và nàng biết chàng đang tự ghìm mình.

Ngoài ngõ có tiếng xe bò cán đá, tiếng người gọi nhau mua cá. Minh Châu mở mắt. Trần nhà cũ có vệt mốc hình con rắn bò ngang.

"Ngài vào trong được không." Nàng nói, ngón tay vẫn móc trong vạt áo chàng, không buông. "Gian sau chưa có ai dọn. Nhưng cửa khóa rồi."

Kính Hành lùi lại nửa bước, đủ để nhìn mặt nàng. Trán chàng có một giọt mồ hôi, và chàng không lau. "Nàng chắc chứ."

"Ta chưa bao giờ không chắc chuyện này." Nàng mở khóa, đẩy cánh cửa sau ra. Mùi khung cửi cũ và mùi ổi chín bay vào. "Vào đi. Rồi ta kể ngài nghe chuyện cha ta."

Bó than nặng, cạnh sắc cọ vào lòng bàn tay qua lớp vải. Nàng siết chặt hơn một chút. Đau tay thì đỡ phải nghĩ đến chuyện khác.

Về tới nhà thì trời đã trưa. Minh Châu đi qua cổng, không vào phòng mình mà rẽ thẳng sang phòng bên, nơi Lâm thị đang ngồi với một bà bán nước chè quen. Bà kia thấy nàng vào thì đứng dậy cáo lui.

Lâm thị chưa buông chén nước xuống. "Con về rồi. Ta vừa nói chuyện với bà ấy. Bà ấy bảo chuyện kho hồi môn bị đem thế chấp, ngoài phố đã có người đàm tiếu. Con làm cái nhà này mất mặt."

Minh Châu đứng ở ngưỡng cửa. Nắng xiên qua khung, chiếu lên mặt bàn một vệt trắng. Nàng nghe mùi nước chè nguội lẫn mùi gỗ ẩm trong phòng.

"Thưa mẹ, khoản nợ đứng tên chồng con. Người ta đàm tiếu thì đàm tiếu tên chàng, không phải tên con."

"Đứng tên ai thì cũng là cái nhà này." Lâm thị đặt chén xuống, tiếng sứ chạm mặt gỗ khô khốc. "Con gái nhà người ta, chồng nợ thì lấy của hồi môn ra mà lo. Con thì sao? Con để nợ nó kéo tới cửa nhà ngoại con. Cha con vừa cho người sang hỏi ta đấy. Con làm ta xấu hổ với ông ấy."

Minh Châu bước vào, kéo ghế đối diện. Trong đầu nàng, con số vẫn đang chạy: bốn mươi lượng, trừ ba tháng tiền thuê, trừ sửa khóa, trừ lương Thanh Đàn, còn lại chưa đủ trả nửa khoản nợ nhỏ nhất. Phải có nguồn khác. Mà nguồn khác thì chỉ có một.

"Con đã kê khoản đã chi." Nàng lấy từ túi ra một tờ giấy gấp tư, đặt lên bàn. "Đây là tiền con bỏ ra ba năm nay cho chi phí trong nhà, có ghi từng khoản, có người làm chứng. Mẹ xem rồi nói con nghe, trong đó cái nào là con tiêu cho riêng con."

Lâm thị không mở tờ giấy. Bà nhìn nó như nhìn một con vật bẩn. "Con đem sổ sách ra với ta à?"

"Con không đem sổ sách ra với mẹ. Con đem ra để mẹ thôi nói con ăn bám."

Lâm thị đứng dậy. Bà đi một vòng, tay vuốt lại tấm khăn phủ trên án thờ. "Cha con nói rồi. Ông ấy sẵn sàng trả khoản nợ kia. Một đồng cũng không thiếu."

Minh Châu im.

"Đổi lại," Lâm thị quay lại, giọng nhẹ đi nhưng chậm hơn, "con giao quyền quản kho cho cha con. Kho hàng đó vốn dựng bằng đất nhà ngoại, để ông ấy giữ thì danh chính ngôn thuận. Con khỏi mang tiếng, nhà này khỏi mang tiếng. Con chỉ cần ngồi không, hưởng phần lời hàng năm."

Ngoài sân, có tiếng chổi quét lá khô, đều đặn, xa dần.

Minh Châu nhìn bàn tay mình đặt trên đầu gối. Ngón tay cái có một vết xước nhỏ từ sáng, chắc do cạnh thùng. "Quyền quản kho là của con. Không phải của hồi môn, không phải của Tề gia. Cha con muốn ảnh hưởng ở cảng thì tự đi mà dựng kho."

"Con nói chuyện với ta như nói với người ngoài."

"Con nói chuyện với mẹ như nói với người đang đòi lấy đồ của con."

Lâm thị đứng yên. Bà thở ra một hơi dài, rồi gom tờ giấy trên bàn, gấp lại, đẩy về phía nàng. "Vậy thì con tự lo. Nhưng con nhớ cho, từ hôm nay, tiền chợ trong nhà này ta không ứng trước nữa. Con muốn ăn thì con trả."

Minh Châu cầm tờ giấy, đứng dậy. Nàng biết câu đó nghĩa là gì: bếp núc, củi nước, tiền công người giặt, tất cả những khoản nhỏ không ai ghi, sẽ dồn lên vai nàng. Một nguồn vốn nữa bị cắt, không phải bằng một cái gậy mà bằng một cái liếc mắt.

"Con hiểu rồi." Nàng nói. "Tiền chợ con trả. Còn khoản con đã ứng ba năm, con sẽ đòi lại đủ, theo cách của con."

Nàng ra khỏi phòng. Qua hành lang, nàng gặp Thanh Đàn đang đứng đợi, tay ôm tập giấy tờ.

"Cô nương." Thanh Đàn nhìn mặt nàng, rồi nhìn tờ giấy trong tay nàng. "Không thuận ạ?"

"Không thuận." Minh Châu đi tiếp, giọng bình thản. "Ngươi soạn cho ta một bản đơn. Ta đọc, ngươi viết."

Vào tới phòng mình, nàng ngồi xuống bàn, kéo nghiên mực lại gần, tự tay mài. Nước đổ vào đá, mùi mực tàu dậy lên, hăng và lạnh. Nàng đợi mực đặc, rồi đặt bút.

"Viết: nguyên đơn Lục thị Minh Châu, vợ Tề Duy An, quan vận lương. Xin phân định tài sản riêng và xin hòa ly."

Thanh Đàn khựng lại, đầu bút lơ lửng trên giấy. "Cô nương, viết luôn cả hai ạ?"

"Viết cả hai." Minh Châu nhìn những chữ mình vừa nói hiện ra dưới ngòi bút của Thanh Đàn, mực đen loang vào sợi giấy. "Tài sản riêng của ta gồm kho hàng, hàng hóa trong kho, và số tiền ta đã ứng cho nhà này ba năm, có sổ có chứng. Hôn thú thì ta xin chấm dứt. Không có chuyện ta ở lại ăn bám nhà ai."

Viết tới dòng cuối, Thanh Đàn đặt bút xuống, thổi nhẹ cho mực khô. "Nộp ở đâu ạ?"

"Phủ xét dân sự. Lưu đại nhân." Minh Châu gấp tờ đơn, cầm lên, nhìn một lượt. Chữ đều, rõ, không một chỗ tẩy. "Sáng mai, giờ Mão, ngươi mang theo bản sao sổ chi ba năm và tên những người làm chứng. Ta nộp trước, không đợi ai cho phép."

Nàng đứng dậy, cầm tờ đơn đi ra cửa. Thanh Đàn theo sau, ôm tập giấy.

Ngoài sân, nắng đã ngả, bóng cây đổ dài trên vách. Ở đầu ngõ, một người lính mặc giáp nhẹ đứng tựa cột, tay cầm một phong thư niêm kín. Tang Minh. Hắn thấy nàng bước ra thì đứng thẳng lên.

"Lục phu nhân." Hắn chìa phong thư. "Đô đốc sai ta đưa. Ngài bảo, việc kho bên cạnh lô quân lương đã có kết quả kiểm, mời phu nhân xem. Và ngài hỏi, phu nhân có cần người canh kho ban đêm không."

Minh Châu nhận phong thư. Niêm sáp còn ấm, mùi nhựa thông. Nàng bẻ ra, rút tờ giấy bên trong, đọc lướt. Rồi nàng ngẩng lên.

"Ngươi về nói với Đô đốc: người canh thì ta cần. Nhưng kho ta sắp không còn đứng tên ta nữa." Nàng gấp tờ giấy lại, cầm cả hai tờ trên tay. "Sáng mai ta nộp đơn lên phủ xét. Nếu ngài muốn biết kho này về tay ai, thì tới mà nghe."